تبلیغات
مجله میهن - علت لرزش زمین چیست؟
مجله میهن
جامع ترین مجله علمی ایرانیان


بازدید : مرتبه
تاریخ : دوشنبه 5 دی 1390
لرزش زمین
مجله میهن: لرزش ناگهانی پوسته‌های جامد زمین، زلزله یا زمین‌لرزه نامیده می‌شود. دلیل اصلی وقوع زلزله را می‌توان افزایش فشار بیش از حد داخل سنگ‌ها و طبقات درونی زمین دانست. این فشار به حدی است كه در سنگ گسستگی به‌وجود می‌آید و 2 قطعه سنگ در امتداد سطح شكستگی نسبت به یكدیگر حركت می‌كنند. به سطح شكستگی كه توأم با جابه‌جایی است، گسل گفته می‌شود.

وقتی كه سنگ شكسته می‌شود، مقدار انرژی‌ای كه در زمان طولانی در برابر شكستگی حالت‌های مختلفی را برای آزادسازی انرژی نهفته شده است به وجود می‌آورد. به طوری كه ابتدا فشار و نیروهای درونی ممكن است باعث ایجاد برخی لرزه‌های خفیف و كوچك در سنگ‌ها شود كه پیش‌لرزه نامیده می‌شود. بعد از این‌كه فشار درونی بر مقاومت سنگ‌ها غلبه كرد، انرژی نهفته آزاد می‌شود و زمین‌لرزه اصلی رخ می‌دهد. البته نباید از اثر لرزش‌های كوچكی كه بعد از زمین‌لرزه اصلی نیز اتفاق می‌افتد و به نام پس‌لرزه معروف هستند، چشم‌پوشی كرد. لرزه، پیش‌لرزه، لرزه اصلی و پس‌لرزه مجموعاً یك زمین‌لرزه را نشان می‌دهند.

به درستی مشخص نیست چرا زلزله به‌وجود می‌آید، اما همان‌طور كه قبلا اشاره شد، تجمع انرژی در درون زمین از یك طرف و افزایش نیروی زیاد در زمین و عدم تحمل طبقات زمین برای نگهداری این انرژی از طرف دیگر، موجب شكسته شدن زمین در بعضی نقاط آن شده و انرژی از محل آن آزاد می‌شود. این شكستگی كه بیشتر با جابه‌جایی زمین اتفاق می‌افتد، باعث خطرات و ایجاد لرزش زمین می‌شود كه به آن زلزله گفته می‌شود.

اما این انرژی از كجا می‌آید؟ برخی معتقدند زمین از ورقه‌هایی تشكیل شده است كه این ورقه‌ها با صفحاتی كه كنار هم قرار دارند به یكدیگر فشار می‌آورند و باعث می‌شوند ورقه‌هایی كه دارای وزن كمتری هستند، به داخل زمین فرو روند. این پدیده در اصطلاح علمی فرو رانش صفحات گفته می‌شود. همچنین ممكن است ورقه‌ها كنار یكدیگر به هم فشرده شوند. بر اثر فرو رانش و پایین رفتن صفحه به درون زمین و به دلیل افزایش فشار و دمای طبقات درونی، ورقه شروع به گرم شدن و ذوب شدن می‌كند و مواد مذاب حاصل سبك می‌شوند و مجدد به سمت بالا حركت كرده و فشاری را به طبقات مجاور وارد می‌كنند.

تركیب این نیروها در زمین باعث ایجاد حالت عدم تعادل انرژی می‌شود. این وضعیت تا وقتی طبقات فوقانی و سطحی زمین، تحمل مقاومت در برابر آن را داشته باشند، حفظ می‌شود، اما زمانی كه سنگ‌ها دیگر تحمل این فشارها را نداشته باشند، انرژی یكباره آزاد می‌‌شود و زلزله به وجود می‌آید. البته این به آن مفهوم نیست كه تمامی زلزله‌ها به این طریق ایجاد می‌شوند، بلكه می‌توان گفت بخش اصلی زمین‌لرزه‌ها، با این فرضیه قابل توجیه است.

به طور كلی رابطه گسل و زلزله دو طرفه است. یعنی وجود گسل‌های فراوان در یك منطقه سبب بروز زلزله می‌شود. وقوع زلزله به‌نوبه خود، سبب ایجاد گسل جدیدی می‌شود كه در نهایت تعداد شكستگی‌ها زیادترشده و به این ترتیب قابلیت لرزه‌خیزی منطقه افزایش می‌یابد. ممكن است یك زلزله همراه خود پیش‌لرزه و پس‌لرزه‌هایی داشته باشد كه این دو قبل و بعد از زلزله اصلی ممكن است وقوع یابند. به عبارت دیگر، این موضوع به نحوه آزاد شدن انرژی زلزله بستگی دارد. به طوری كه انرژی زلزله به صورت‌های مختلفی آزاد می‌شوند.

پیش‌لرزه: گاهی پیش از بروز زلزله اصلی، یكسری زلزله‌هایی با بزرگی كمتر از زلزله اصلی به وقوع می‌پیوندند كه معمولا فراوانی آنها با نزدیك شدن به زمان وقوع لرزش اصلی افزایش می‌یابد.

لرزش اصلی: لرزشی است كه به واسطه آن، بیشتر انرژی ذخیره‌شده در سنگ‌ها یكباره آزاد می‌شود و چنانچه داده‌های مربوط به یك زلزله بزرگ غیردستگاهی باشد، مه‌لرزه نامیده می‌شود.

پس‌لرزه: زلزله‌های خفیف‌تری را كه پس از لرزش اصلی از حوالی كانون زلزله اصلی منشأ می‌گیرند پس‌لرزه می‌گویند. پس‌لرزه‌ها می‌توانند حتی تا سال‌ها پس از وقوع زلزله‌های اصلی نیز به طول انجامند.

دسته‌لرزه: مجموعه‌ای از تعداد زیادی زلزله كه در یك منطقه محدود در مقطع زمانی یك هفته تا چند ماه به وقوع می‌پیوندد، دسته لرزه نامیده می‌شود. دسته لرزه‌ها اغلب در نواحی آتشفشانی دیده می‌شوند.

ریزلرزه: زلزله‌های ضعیفی هستند كه بزرگی آنها 3 ریشتر یا كمتر است و بیشتر افزایش ناگهانی و نامنظم آنها نشانه قریب‌الوقوع بودن مه‌لرزه یا زلزله اصلی هستند.

Jamejam

مجــــله میهـــــن





طبقه بندی: اکتشافات، 
برچسب ها: چرا زمین لرزه می آید؟، علت زمین لرزه چیست؟،
ارسال توسط سردبیر
آرشیو مطالب
نظر سنجی
مجله میهن را چگونه ارزیابی می كنید؟





528 رای
صفحات مجله
پیوند های روزانه
پربازدید ترین ها
خبرنامه مجله

لطفا آدرس ایمیل خود را وارد کنید

Delivered by FeedBurner

محصولات مجله