تبلیغات
مجله میهن - همه چیز در مورد آزمایش
مجله میهن
جامع ترین مجله علمی ایرانیان


بازدید : مرتبه
تاریخ : جمعه 30 دی 1390
آزمایش خون
مجله میهن: شانس درمان یا پیشگیری از پیشرفت بیماری‌های خطرناكی مانند بیماری‌های كبدی، كلیوی، قلبی و سرطان در صورتی كه در مراحل اولیه تشخیص داده شوند، به طور قابل ملاحظه‌ای افزایش می‌یابد. در این میان بسیاری از بیماری‌ها از جمله سرطان، هپاتیت C و اختلالات قلبی تا مراحل پیشرفته بیماری بدون علامت هستند. به همین دلیل هم بررسی (چك‌آپ)‌ مداوم سلامت بسیار مهم است و می‌تواند به پیدا كردن زود هنگام هرگونه موارد غیرطبیعی كمك ‌كند.
در ادامه مطلب با ما همراه باشید.

به طور كلی متخصصان سلامت، به افراد بالای 45 سال توصیه می‌كنند به صورت دوره‌ای چك‌آپ‌ها (آزمایشات)‌ پزشكی خود را انجام دهند. تست‌های آزمایشگاهی شامل روش‌های كلینیكی برای آزمایش نمونه‌های خون، ادرار و سایر قسمت‌های بدن هستند. این آزمایشات علاوه بر این كه برای تجزیه و تحلیل نتایج، از لحاظ تغییرات احتمالی در رنج‌های طبیعی مورد استفاده قرار می‌گیرند، برای ارزیابی پاسخ به درمان یا كنترل روند بیماری‌ها نیز كاربرد دارند.

آزمایشات خون

این آزمایشات برای بررسی بیماری‌های مختلف و شرایط خاص بیمار به پزشكان كمك می‌كند. به طوری كه تشخیص بیماری‌هایی مانند كم‌خونی، دیابت، بیماری‌های قلبی ـ عروقی، سرطان و ایدز، با آزمایشات خون میسر می‌شود. همچنین چگونگی كار اندام‌های حیاتی مانند كلیه، كبد و قلب از این طریق، مورد ارزیابی قرار می‌گیرد، ضمن این كه می‌توان فاكتورهای خطر را برای بیماری‌های قلبی شناسایی كرد و نحوه عملكرد داروهای مصرفی را مورد بررسی قرار داد. در این میان آزمایشات خون نمی‌توانند به تنهایی برای تشخیص بسیاری از بیماری‌ها یا مسائل پزشكی به كار برده شوند و باید فاكتورهای دیگری مانند علائم بیماری، سابقه پزشكی و نتایج سایر آزمایشات و روش‌ها برای تایید احتمالات و تشخیص نهایی در نظر گرفته شود. برخی از رایج‌ترین آزمایشات خون شامل شمارش كامل خون (CBC)، آزمایشات شیمیایی و تست‌های خون برای بررسی خطر بیماری‌های قلبی انجام می‌شوند. به طور كلی CBC می‌تواند به تشخیص بیماری‌ها و اختلالات خون،‌ عفونت‌ها، مشكلات لخته شدن خون، سرطان خون و اختلالات سیستم ایمنی كمك كند. این‌آزمایش شامل اندازه‌گیری بخش‌های مختلف خون از جمله گلبول‌های قرمز، سفید و پلاكت‌ها می‌شود. غیرطبیعی بودن سطح گلبول‌های قرمز ممكن است علامت كم‌خونی، كم‌آبی (كم شدن مایعات بدن)‌، خونریزی یا اختلالات دیگری باشد. از طرف دیگر غیرطبیعی بودن تعداد گلبول‌های سفید (كه رنج طبیعی آنها 10000 ـ 5000 است)‌، می‌تواند علامت یك عفونت، سرطان خون یا اختلال در سیستم ایمنی بدن باشد. یك CBC افتراقی، مقدار انواع مختلف گلبول‌های سفید خون را بررسی می‌كند. پلاكت‌ها بخشی از خون هستند كه به لخته شدن خون كمك می‌كنند و رنج طبیعی آنها تا 400 هزار در میلی‌لیتر است. سطح غیرطبیعی پلاكت‌ها ممكن است علامت یك اختلال خونریزی (كافی نبودن لخته شدن)‌ یا یك اختلال ترومبوتیك (لخته شدن زیاد)‌ باشد. همچنین در این رابطه اندازه‌گیری هپارین، كومادین و سایر موارد، اختلالات خونریزی و بیماری هموفیلی را نشان می‌دهد.

آزمایش خون نمی‌تواند به تنهایی برای تشخیص بسیاری از بیماری‌ها‌ به كار رود اما تشخیص بیماری‌هایی مانند كم‌خونی و دیابت با این نوع آزمایش 
میسر است

همچنین موارد دیگری مانند میزان هموگلوبین كه حد طبیعی آن در مردان 5/17 ـ 5/13 گرم و در زنان 16 ـ 12 گرم در دسی‌لیتر است، هماتوكریت (درصد حجم خون)‌ كه در مردان 55 ـ 40 و در زنان 48 ـ 36 درصد است و MCV (متوسط حجم گلبول‌های قرمز)‌ كه بزرگ‌تر بودن آن از حد طبیعی نشان‌دهنده كم‌خونی ناشی از ویتامین B12 و اسیدفولیك و كوچك‌تر بودن آن از حد طبیعی، در كم‌خونی آهن یا تالاسمی دیده می‌شود را می‌توان به كمك این آزمایش بررسی كرد.

یكی دیگر از مواردی كه در آزمایشات، اندازه‌گیری می‌شود MCH است كه حجم متوسط هموگلوبین‌های حمل‌كننده اكسیژن است. گلبول‌های قرمز ماكروسیتیك كه بزرگ‌تر هستند، MCH بزرگ‌تر و گلبول‌های میكروسیتیك، حجم كمتری دارند. همچنین كاهش MCHC (میانگین غلظت هموگلوبین)‌ نشان‌‌دهنده كم‌خونی و تالاسمی و افزایش آن در اختلالی مادرزادی‌ به نام اسفروسیتوز دیده می‌شود و RDW (اختلاف سایز گلبول‌های قرمز)‌ در برخی كم‌خونی‌ها مانند كم‌خونی پرنیسیوز (كمبود ویتامین B12)‌ دیده می‌شود. در این میان آزمایش RH خون در افراد مختلف ازجمله در زنانی كه RH منفی دارند، حیاتی است، چراكه می‌تواند تاثیر جدی بر نوزادشان داشته باشد. آزمایش كشت خون نیز در مواردی كه علائم عفونت ازجمله تب و لرز، تهوع، تنفس و ضربان قلب تند، گیجی و كاهش ادرار وجود داشته باشد، برای شناسایی باكتری‌ها یا كپك‌ها در خون صورت می‌گیرد. از موارد دیگر آزمایش خون، اندازه‌گیری قند خون ناشتا (پس از 12 ساعت ناشتا بودن)‌ است كه میزان كمتر از 100 میلی‌گرم در دسی‌لیتر نرمال، بین 125 ـ 110 (mg/dl)‌ پیش دیابت و بیش از 126 (mg/dl)‌ در 2 نمونه یا بیشتر، دیابت محسوب می‌شود.

چربی خون (تری‌گلیسیرید)‌ از موارد دیگری است كه به عنوان یك عامل خطر برای بیماری‌های قلبی‌ـ‌عروقی سنجیده می‌شود و شامل كلسترول تام (TC)‌، كلسترول LDL و كلسترول خوب (HDL)‌ است. تری‌گلیسیرید نرمال كمتر از 150 میلی‌گرم در دسی‌لیتر است، بین 150 و 199 در مرز بالا، از 200 تا 499 بالا و از 500 (mg/dl)‌‌ بالاتر، بسیار زیاد محسوب می‌شود. البته سطح پایین‌ تری‌گلیسیرید نیز می‌تواند علامت برخی از بیماری‌ها مانند پركاری غده تیروئید و اختلالات گوارشی مانند بیماری كرون و سلیاك و نیز سوءتغذیه باشد. به طور كلی میزان طبیعی كلسترول تام در افراد بالای 20 سال، 199 ـ 100 mg/dl است. كلسترول LDL برای افرادی كه در معرض خطر كمتری برای بیماری‌های قلبی ـ عروقی قرار دارند، می‌تواند كمتر از 130 mg/dl باشد، در حالی كه برای بیماران قلبی ـ عروقی، كمتر از 70 در نظر گرفته می‌شود. میزان كلسترول HDL نیز هر چه بالاتر (بیش از 40 mg/dl)‌ باشد، بهتر است.

ازجمله آزمایشات دیگر خون، سنجش هورمون تیروئید است كه در این رابطه هورمون‌های تحریك‌كننده تیروئید (TSH)‌ و هورمون تیروكسین (T4)‌ اندازه‌گیری می‌شود كه حد طبیعی TSH، 5/5 ـ 0/4 mg/dl و حد طبیعی T4
5-11‌ ‌T4 mg/dl (میكروگرم در دسی‌لیتر)‌ است. همچنین آنتی‌بادی‌های میكروزومال تیروئید (TPO)‌ نیز باید بین 5 ـ صفر  Iu/ml باشد. اندازه‌گیری آنزیم‌های خون نیز آسیب‌های سلولی را نشان می‌دهد كه در آنها، این آنزیم‌ها در جریان خون آزاد می‌شوند. آلانین آمینو ترانسفراز (ALT یا SGPT)‌، یك آنزیم كبدی است كه برای تشخیص بیماری‌های كبدی و هپاتیت اندازه‌گیری می‌شود و میزان نرمال آن 50-5u/ml است كه البته این آنزیم ممكن است با مصرف داروهای پایین‌‌آورنده كلسترول نیز افزایش یابد. همچنین آسپارتات آمینوترانسفراز (AST یا SGOT)‌ نیز یك آنزیم كبدی است كه با جراحت یا مرگ‌ سلول‌ها در خون آزاد می‌شود و افزایش آن در بیماری‌های كبدی و معیوب میوكاردیال دیده می‌شود و رنج طبیعی آن 7-40u/ml است.

آنزیم كراتینین كیناز (CK)‌ نیز یك آنزیم ماهیچه‌ای است كه با صدمه به ماهیچه قلب و صدمات ماهیچه‌ای اسكلتی افزایش می‌یابد و حد طبیعی آن 30-220u/ml است. همچنین آنزیم لاكتات دهیدروژناژه (LDH)‌، با جراحت‌های سلولی بد خون آزاد می‌شود و در حملات قلبی، بیماری‌های كبدی و كلیوی، كم‌خونی پرنیسیوز و مگالوبلاستیك و آمبولی ریوی افزایش می‌یابد و میزان نرمال آن 100-220u/ml است. در این میان، پروتئین‌های خون نیز در مواردی اندازه‌گیری می‌شوند، از جمله آلبومین (پروتئین پلاسما)‌ كه در بیماری‌های كبدی حاد، سوء جذب، سوء تغذیه و در بدخیمی غدد كاهش و در كم آبی، شوك و كاهش مایعات خون، افزایش می‌یابد.

كاهش شدید آن نیز در سندرم نفروتیك (كلیوی)‌، سوختگی‌ها و تروما دیده می‌شود. رنج طبیعی آلبومین 7‌/‌4ـ4‌/‌3 گرم در دسی لیتر است. میوگلوبین (Mb)‌، پروتئینی است كه در ماهیچه‌ها یافت می‌شود و با صدمات ماهیچه‌ای یا التهاب افزایش می‌یابد و حد طبیعی آن 30-90 میكروگرم در میلی‌لیتر است. از جمله موارد دیگری كه در نتیجه آزمایش خود می‌ببینید، اندازه‌گیری مواد زائد خون (كه معمولا توسط كلیه‌ها دفع می‌شوند و سطح بالای این مواد در خون به معنی این است كه كلیه‌ها آن‌طور كه باید، كار نمی‌كنند)‌ است. یكی از این مواد BUV (ازت اوره خون)‌ است كه در رژیم‌های پر پروتئین یا ورزش‌های سنگین دیده می‌شود و حد طبیعی آن 8-25 میلی‌گرم در دسی‌لیتر است. همچنین سطح بالای اسید اوریك سرم (بیش از 8 mg/dl)‌، می‌تواند نشانه بیماری‌های نقرص؛ آرتریت و برخی از اختلالات متابولیك باشد. كراتینین سرم (CR)‌ نیز از مواد زائد دیگری است كه نشانگر عملكرد كلیه‌هاست و میزان طبیعی آن 4‌/‌1ـ7‌/0‌‌mg/dl است. اندازه‌گیری الكترولیت‌های خون (كه به تعادل مناسب مایعات بدن كمك می‌كنند)‌ برای تشخیص بیماری‌های كلیوی، كبدی و قلب صورت می‌گیرد. حد طبیعی سدیم 146 ـ 135 و پتاسیم 5-5‌/‌3 میلی‌مول در لیتر است.

آزمایشات ادرار:

 به طور كلی آزمایشات مربوط به ادرار عبارتند از: كشت ادرار، اندازه‌گیری پروتئین، گلوكزBUN، كراتینین، میكرو آلبومین، GFR (میزان تصفیه كلیوی)‌ و آنالیز سنگ‌های كلیوی در بیماران با وضعیت‌های حاد یا مزمن كلیوی، آنالیز ادرار می‌تواند به عنوان یك روش سریع برای كمك به كنترل عملكرد ارگان و پاسخ به درمان استفاده شود. همچنین آزمایش ادرار می‌تواند به عنوان یك روش ارزیابی جدید برای اطمینان از بارداری یا آمادگی برای جراحی‌های مختلف به كار برده شود.

آزمایشات اولیه ادرار شامل PH و مقدار اسید ادرار می‌شود كه با استفاده از نواری كه نشان‌دهنده این موارد است، صورت می‌گیرد. PH غیرطبیعی ممكن است علامت وجود سنگ‌های كلیوی، عفونت‌های ادراری و بیماری‌ مزمن كلیوی باشد. وجود مداوم پروتئین در ادرار (بیش ازmg/g ‌‌30)‌ نشان می‌دهد كه بخش‌های تصفیه‌كننده كلیه توسط بیماری مزمن كلیوی آسیب دیده‌اند، همچنین وجود گلوكز در ادرار علامت دیابت است و در كودكان ممكن است نشانه اختلالی باشد كه بر رشد و نمو تاثیر می‌گذارد. وجود بیلی‌روبین در ادرار نیز می‌تواند علامت یك بیماری كبدی باشد. در آزمایش میكروسكوپی ادرار، مشاهده عواملی مانند گلبول‌های قرمز خون، می‌تواند نشانه آسیب به واحدهای تصفیه كلیوی باشد و وجود خون در ادرار نیز علامت سنگ‌های كلیوی است.

آزمایشات مدفوع: 

این آزمایشات معمولا برای بررسی عفونت‌های ایجاد شده توسط انواع باكتری‌ها، ویروس‌ها یا انگل‌های دستگاه گوارش و نیز برای مشكلات گوارشی مانند سوءجذب قندهای خاص، چربی یا مواد مغذی و نیز خون در مدفوع، انجام می‌شود. سایر تست‌های میكروبیولوژیك با گرفتن نمونه از نقاط عفونی بدن و كشت آنها، می‌تواند انواع و تعداد باكتری‌ها و نوع آنتی‌بیوتیك موثر بر آنها را مشخص كند.

گفتنی است كه سایر آزمایشات از جمله آزمایشات سرولوژیك برای تعیین بیماری‌هایی مانند ایدز، سرخجه، اوریون و نیز تعیین بارداری صورت می‌گیرد. آزمایشات سیتولوژی برای بررسی میكروسكوپی سلول‌های دفع شده از بدن است. پاپ‌اسمیر یك نمونه از چنین آزمایشی است كه برای بررسی سرطان رحم به كار می‌رود.


فروغ فلاح‌زاده - Sib

مجــــــله میهـــــــن





طبقه بندی: پزشكی، 
برچسب ها: آزمایش خون، آزمایش مدفوع، آزمایش ادرار،
ارسال توسط سردبیر
آرشیو مطالب
نظر سنجی
مجله میهن را چگونه ارزیابی می كنید؟





528 رای
صفحات مجله
پیوند های روزانه
پربازدید ترین ها
خبرنامه مجله

لطفا آدرس ایمیل خود را وارد کنید

Delivered by FeedBurner

محصولات مجله