تبلیغات
مجله میهن - همه چیز در مورد کشیدگی عضلات
مجله میهن
جامع ترین مجله علمی ایرانیان


بازدید : مرتبه
تاریخ : دوشنبه 24 بهمن 1390
کشیدگی عضلات
مجله میهن: مطمئنا شما هم با درد عضلات آشنا هستید. گرفتگی عضلانی مشكلی شایع است و درصد زیادی از مردم در طول عمر خود بارها آن را تجربه می‌كنند و فقط مختص افرادی خاص نیست.

گرفتگی عضلات به معنی انقباض طولانی مدت عضله است كه باعث ایجاد درد در ناحیه مورد نظر می‌شود. گاهی این انقباض طولانی و آنقدر شدید و دردناك است كه توانایی انجام هر كاری را از فرد می‌گیرد. جالب است بدانید فقط انقباض عضلات به انرژی نیاز ندارد، بلكه برگشتن عضله به حالت انبساط نیز به انرژی نیاز دارد كه اگر این انرژی برای آن فراهم نشود، ماهیچه به اصطلاح شل نمی‌شود و به حالت اول برنمی‌گردد. به‌طور معمول افرادی كه عضلانی‌تر هستند بیشتر به گرفتگی عضلات بخصوص در ساق پاها مبتلا می‌شوند.


چرا عضلات ما می‌گیرد؟

گرفتگی عضله دلایل زیادی دارد. در برخی از موارد ممكن است به دنبال مصرف داروی خاصی مثل داروهای دیورتیك، به این مشكل دچار شوید. گاهی نیزبارداری یا مشكلات زمینه‌ای مثل بیماری‌های كلیوی كه در آن فرد مبتلا نیازمند دیالیز است منجر به گرفتگی‌های عضلانی می‌شود. البته در بیشتر موارد بدون مصرف دارو یا ابتلا به بیماری نیز این حالت ایجاد می‌شود كه باید به دنبال یافتن علت و رفع آن باشید، چرا كه اگر عضله‌ای دچار انقباض طولانی مدت شود، درد حاصل از آن بسیار ناخوشایند بوده و ممكن است باعث اختلال در انجام فعالیت‌های روزانه شود.

البته همان‌طور كه در بسیاری از مشكلات دیگر نیز انتظار می‌رود، ممكن است علت گرفتگی عضلاتتان را هیچ گاه نتوانید بیابید. آنچه اهمیت دارد این است كه بدانید گرفتگی عضلانی گاهی از تظاهرات بیماری‌های عصبی، مشكلات هورمونی، كم خونی و بسیاری از بیماری‌های دیگر است. پس بهتر است در این موارد، از سلامت فیزیكی خود مطمئن شوید و اگر مطمئن شدید مشكل خاصی در سیستم‌های مختلف بدن وجود ندارد، می‌توانید به درمان‌های ساده و موثر بپردازید.

مواد بسیاری در ایجاد انقباض و شل‌شدگی عضلات موثرند كه اگر هر یك از آنها دچار كمبود یا اختلال شود می‌تواند به صورت مستقیم انقباض و انبساط عضلات را تحت تاثیر قرار دهد. كمبود این مواد در گرفتگی عضلانی در شروع فعالیت بدنی بیشتر نقش دارد. برای انقباض و انبساط مناسب عضلات، مایعات، سدیم، پتاسیم، كلسیم و اكسیژن كافی نیاز است كه اگر هر یك از این مواد در محیط كم یا زیاد باشد ممكن است عملكرد عضله را تحت تاثیر قرار دهد. حال بخوبی می‌توانید علت این‌كه چرا برخی پس از فعالیت و تعریق فراوان، دچار گرفتگی عضلانی می‌شوند را بدانید. در این افراد بسیاری از این املاح به همراه آب از طریق تعریق دفع می‌شوند و اگر برای جایگزینی آنها اقدامی صورت نگیرد، عضلات فرد دچار اسپاسم و درد می‌شوند. در بیشتر مواقع افراد دچار این عارضه سعی می‌كنند با خوردن مایعات فراوان، مقدار مایعی را كه از طریق تعریق از دست می‌دهند جبران كنند. این در حالی است كه چون این مایعات فقط حاوی آب هستند و املاح از دست رفته را ندارند، فقط میزان مایعات را در بدن بیشتر می‌كنند این عمل فقط باعث رقیق‌تر‌شدن مایعات می‌شود.

به‌طور كلی مقادیر غیر طبیعی مواد معدنی به‌طور معمول در بیماری‌‌های خاصی ایجاد می‌شود و كمتر ممكن است به صورت اولیه به وجود آید. استفراغ، مصرف مدر‌های مختلف اسهال و شیرین بیان یا بیماری‌هایی كه در مقدار جذب املاح موثرند ممكن است به كاهش پتاسیم بدن منجر شوند. اگر منیزیم بدن كاهش یافته است، حتما ‌باید یك بررسی كامل درباره علت این كمبود انجام شود.

همچنین معمولا كلسیم بدن كاهش نمی‌یابد و در صورت بروز این مساله باید به دنبال بیماری‌های پاراتیروئید، كلیه و سایر ارگان‌های موثر در تنظیم كلسیم بدن بود. گاهی نیز مصرف برخی داروها و هورمون‌ها می‌توانند به بروز این مشكل منجر شوند. برخی از موارد كمبود املاح بدن بویژه كلسیم، ناشی از كمبود آلبومین سرم خون است كه باعث می‌شود كلسیم كل بدن كمتر محاسبه شود.

یكی از اساسی‌ترین علل گرفتگی عضلات، انقباض طولانی مدت آنهاست. برای مثال وقتی در حال خواندن كتاب هستید، به‌طور ناخودآگاه سر خود را به یك طرف كج می‌كنید و اگر این مطالعه مدت طولانی ادامه یابد و در این مدت تغییر حالت ندهید، عضلات گردن شما دچار گرفتگی می‌شود. گاهی نیز عضلات پای خود را بدون این‌كه متوجه باشید، بخصوص مواقعی كه عصبی هستید، مدت زیادی در حالت منقبض نگه می‌دارید. این مساله نیز به گرفتگی این عضلات منجر می‌شود. این كار را حتی ممكن است قبل از زمان خواب انجام دهید و در همان حال بخوابید. این انقباض طولانی باعث خستگی عضلات و كاهش انرژی موجود در آنها می‌شود.

گرفتگی عضلات به معنی انقباض طولانی مدت عضله است كه باعث ایجاد درد در ناحیه مورد نظر می‌شود. گاهی این انقباض آنقدر دردناك است كه توانایی انجام هر كاری را از فرد می‌گیرد

یكی از شایع‌ترین گرفتگی‌های عضلانی، گرفتگی عضله خواب است. این حالت به‌طور معمول وقتی ایجاد می‌شود كه یك عصب حركتی تحت فشار قرار گیرد. در چنین شرایطی پیامی از این محل شروع می‌شود و به عضله مربوطه می‌رسد (سیگنال‌های عصبی غیرطبیعی). این وضعیت می‌تواند درست مثل حالتی عمل كند كه پیام انقباض از مغز ارسال شده باشد. علت دیگر این مساله، تشدید عكس‌العمل تاندونی طبیعی در بدن است. وقتی فردی هنگام خواب غلت می‌زند، عضلات وی منقبض می‌شوند. این انقباض باعث كشیدگی تاندون‌های مربوط به آن عضله می‌شود. گیرنده‌های موجود در تاندون‌ها، كه هنگام كشیدگی پیام‌هایی را به نخاع ارسال می‌كنند فعال می‌شوند. در این زمان پیامی به عضله می‌رود و به انقباض آن منجر می‌شود. چیزی كه فرد در این زمان احساس می‌كند یك گرفتگی دردناك است كه در اكثر اوقات فرد را از خواب بیدار می‌كند.

اگر به اندازه كافی مایعات ننوشید و همزمان اقدام به فعالیت زیاد عضلانی كنید، به احتمال زیاد دچار گرفتگی عضلانی می‌شوید. چرا كه هر جا در بدن مقدار مایعات كاهش یابد غلظت برخی مواد و املاح زیاد می‌شود و دفع سموم براحتی صورت نمی‌گیرد. این تجمع املاح و سموم به گرفتگی طولانی و درد در عضلات می‌انجامد. گاهی نیز تمام اكسیژن بافتی استفاده می‌شود در حالی كه منبع اكسیژن كافی در بافت‌ها وجود ندارد. این مساله نیز محیط را برای فعالیت مناسب عضلات نامساعد می‌كند. یكی از علل گرفتگی عضلانی پس از فعالیت طولانی و شدید، از دست دادن آب بدن است. در این مواقع حجم خون نیز كاهش می‌یابد و مانع اكسیژن رسانی درست تمام عضلات می‌شود.

گاهی تغییر سریع دما بر عضلات تاثیر نامطلوب می‌گذارد و باعث گرفتگی عضلانی می‌شود.

در حالت طبیعی عضلات بدن وقتی در استراحت كامل به سر می‌برند نیز انقباض خفیفی دارند كه به آن تون عضلانی گفته می‌شود. سیستم اعصاب مركزی مسوول اصلی برقراری این تون عضلانی است و از طریق فرستادن پالس‌های مداوم به عضلات، مقدار ورود و خروج یون‌ها را تنظیم می‌كند و مانع از شلی كامل آنها می‌شود. احتمالا به همین دلیل است كه وقتی عصبی می‌شویم، به دنبال تغییر این پالس‌ها دچار گرفتگی برخی عضلات بویژه عضلات گردن و كمر می‌شویم.

یكی از دلایل گرفتگی عضلانی بخصوص در شروع فعالیت ورزشی، عدم كافی بودن جریان خون در عضله است. به صورت فیزیولوژیك در هنگام استراحت، قطر عروق در عضلات برای خونرسانی مناسب آنها در حد مشخصی تنظیم می‌شود. طی ورزش هر عضله‌ای كه در حال فعالیت است به اكسیژن و خون بیشتری نیاز دارد. اگر بر اثر مسائلی مثل آترواسكلروز یا مشكلات دیگر عروقی، عضله نتواند به میزان كافی اكسیژن و خون دریافت كند، ممكن است به دلیل كمبود اكسیژن دچار گرفتگی شود. كمبود برخی از آنزیم‌ها كه به صورت ارثی ایجاد می‌شوند، باعث ناتوانی عضلات در تجزیه قند می‌شود.

ضمن این‌كه كمبود سدیم هم گاهی می‌تواند به گرفتگی عضلانی بینجامد. چرا كه رژیم‌های غذایی ما بیش از آن كه دچار كمبود نمك باشد حاوی نمك فراوان است و حتی در صورت رعایت رژیم كم نمك نیز فرد آن مقدار نمكی را دریافت می‌كند كه به هیچ وجه دچار كمبود سدیم نشود. مگر آن‌كه رژیم اساسی داشته باشد و به هیچ عنوان از غذاهای فست فود (كه سرشار از سدیم هستند) استفاده نكند یا به احتمال بیشتر دچار یك بیماری باشد كه به‌واسطه آن سدیم زیادی را از دست بدهد.

راه‌های تشخیص گرفتگی عضلات

اغلب برای تشخیص كمبود مواد معدنی و املاح بدن، راهی جز اندازه‌گیری آنها در خون نداریم. گاهی نیز در مواردی كه ورزش و فعالیت باعث گرفتگی عضلانی می‌شود، علت تا حد زیادی مشخص است. در تعداد كمی از افراد نیز ممكن است اقدامات تشخیصی پیچیده‌تری مثل گرفتن نوار عضله لازم باشد تا در صورت وجود مشكلات عصبی ـ عضلانی بتوان آنها را تشخیص داد. در بسیاری از موارد علت قابل شناسایی نیست و ناگزیر می‌بایست بدون تشخیص قطعی اقدام به درمان كرد.

توصیه‌های تغذیه‌ای برای رفع گرفتگی عضلات

در تحقیقات متعددی دیده شده است كه مواد مغذی متعددی در بهبود گرفتگی‌های عضلانی موثر هستند. این مواد مغذی را می‌توان به صورت مكمل استفاده كرد. معمولا مصرف كلسیم، منیزیم و ویتامین E در این افراد بیشتر توصیه می‌شود. البته هنوز ثابت نشده است كه مكمل‌های كلسیمی به تنهایی در رفع گرفتگی عضلات موثر باشند، ولی می‌توانند جذب منیزیم را تا حد زیادی افزایش دهند. باید توجه داشته باشید مصرف این داروهای مكمل نیز بی‌ضرر نیستند. به عنوان مثال هیچ خانم بارداری نباید بدون مشورت پزشك خود از مواد دارویی حتی مكمل‌های دارویی استفاده كند. افرادی كه به دلیل یك بیماری زمینه‌ای مثل بیماری‌های كلیوی دچار اختلال در الكترولیت‌های سرم هستند یا به دلایلی مثل بیماری قلبی نسبت به یك سری از املاح حساسیت بیشتری دارند، نباید بدون اطلاع پزشك از مكمل‌های حاوی این مواد استفاده كنند. اگر مواد ضد انعقادی مصرف می‌كنید، ‌‌باید از مصرف مكمل‌های حاوی ویتامین E بپرهیزید. به علاوه این داروها خود عوارضی دارند كه مصرف آنها را محدود می‌سازد.به عنوان مثال منیزیم در برخی افراد ممكن است باعث ایجاد اسهال شود.

در كنار توصیه به مصرف مواد مكمل، گاهی نیاز است تغییراتی در رژیم غذایی خود بدهید تا موادی مثل منیزیم یا ویتامین E در بدن بیشتر باقی بمانند و با این كار تجمع و طول مدت عملكرد آنها افزایش یابد. گاهی این تغییرات نیاز به مصرف مكمل را نیز كاهش می‌دهند. همان‌طور كه در اكثر بیماری‌ها توصیه می‌شود، بهتر است از مصرف چربی بكاهید. زیرا چربی اضافی در بدن مانع جذب كافی منیزیم می‌شود و این مساله از تراكم منیزیم بدن می‌كاهد.

بدن برای سوزاندن و استفاده از مواد قندی نیاز به منیزم دارد. با كاهش مصرف مواد قندی می‌توانید این فرصت را به بدن خود بدهید تا منیزیم را در مسیرهای دیگر به كار ببرد. الكترولیت‌های بدن معمولا با یكدیگر در تعادل هستند و مقدار آنها علاوه بر نیاز كلی بدن تحت‌تاثیر مقدار سایر الكترولیت‌هاست. به عنوان مثال وقتی موادی مثل نوشابه مصرف می‌كنید، به علت فسفر فراوانی كه در این مایعات وجود دارد، دفع كلسیم و منیزیم در بدن شما افزایش می‌یابد و به این طریق ذخایر كلسیم و منیزیم بدن تخلیه می‌شود.

برای مصرف این داروها باید به مسائلی كه باعث كاهش یا افزایش جذب آنها می‌شود نیز توجه كنید. برای مثال مصرف آنتی‌اسیدها و مواد فیبری باعث كاهش جذب كلسیم و منیزیم می‌شود.بهتر است بدانید با آن‌كه توصیه‌های تغذیه‌ای گاهی موثر واقع می‌شوند، ولی هیچ رژیم خاصی برای این افراد توصیه نمی‌شود. با این وجود در صورت چاقی، لاغر شدن فرد برای پیشگیری از این عارضه و البته در تمام جنبه‌های زندگی وی تاثیر مثبت دارد. در شرایط گرفتگی عضلات، تا حد امكان مدرسه و كار خود را تعطیل  نكنید.

به‌طور كلی انجام فعالیت به بهبود عملكرد استخوان و عضله كمك می‌كند. البته همان‌طور كه می‌دانید اگر علت گرفتگی آسیب عضله یا استخوان است نباید از عضو آسیب دیده كار بكشید. سعی كنید در هیچ صورت تا چند هفته فعالیت سنگینی انجام ندهید. بعد از بهبودی كامل می‌توانید با انجام ورزش‌های سبك از گرفتگی مجدد پیشگیری كنید.

چه وقت باید به پزشك مراجعه كنید

اگر گرفتگی و درد در ناحیه پایین كمر با درمان‌های معمول و استراحت بهتر نشد، ممكن است نشانه‌ای از شروع یك‌سری بیماری‌های روماتولوژیك باشد. به‌طور كلی درد ناحیه تحتانی كمر را جدی بگیرید. اگر درد خیلی شدید است یا به‌طور ناگهانی و بدون علت واضح بروز كرده، بهتر است حتما به یك پزشك روماتولوژیست مراجعه كنید. از طرف دیگر علایم جدید و غیرقابل كنترل را حتما با پزشك درمیان بگذارید، چرا كه به احتمال زیادی می‌توانند بیانگر آغاز یك مشكل جدید یا خطرناك باشند و نباید از كنار آنها بسادگی عبور كنید.



فاطمه خداكرمی - Jamejam

مجــــــله میهــــــن





طبقه بندی: پزشكی،  ورزش، 
برچسب ها: کشیدگی عضلات، علت کشیدگی عضلات، راه‌های تشخیص گرفتگی عضلات،
ارسال توسط سردبیر
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نظر سنجی
مجله میهن را چگونه ارزیابی می كنید؟





528 رای
صفحات مجله
پیوند های روزانه
پربازدید ترین ها
خبرنامه مجله

لطفا آدرس ایمیل خود را وارد کنید

Delivered by FeedBurner

محصولات مجله