تبلیغات
مجله میهن - عوارض و علل چاقی
مجله میهن
جامع ترین مجله علمی ایرانیان


بازدید : مرتبه
تاریخ : جمعه 5 اسفند 1390
غذا نخوردن
مجله میهن: چاقی علاوه بر مشكلات جسمی فراوان به مشكلات روانی ـ اجتماعی نیز منجر می‌شود. 
متاسفانه وجود تبعیض و پیشداوری نسبت به افراد چاق بسیار زیاد است. این پیشداوری حتی در كودكان دبستانی نیز دیده می‌شود به‌طوری كه مطالعات نشان داده كودكان، همكلاسی‌های چاقشان را دوست ندارند و آنها را با القاب نامناسبی خطاب می‌كنند؛ به علاوه كودكان چاق بیشتر از سایرین، مورد سوءاستفاده و زورگویی همكلاسی‌هایشان قرار می‌گیرند.

متاسفانه در جامعه نیز نسبت به افراد چاق پیشداوری‌هایی وجود دارد به‌طوری كه برخی، افراد چاق را بی‌اراده و تنبل می‌دانند و با استناد به چاقی راجع به شخصیت افراد قضاوت می‌كنند. این پیشداوری‌ها منجر به اثرات سوء در وضعیت اقتصادی ـ اجتماعی بیماران چاق می‌شود به‌طوری كه حتی فرصت‌های استخدام و ازدواج برای این‌گونه افراد كمتر است. همه این موارد منجر به كاهش رضایت از خود و تصویر بدن، كاهش اعتماد به نفس و در نهایت انزوای اجتماعی افراد چاق می‌شود به‌طوری كه این افراد كمتر به خروج از منزل و شركت در مهمانی‌ها تمایل دارند و حتی خرید لباس برای بسیاری از این افراد كاری فرساینده و آزاردهنده است چرا كه با واكنش‌های نامناسب فروشندگان و سایر خریداران مواجه می‌شوند.

چنین شرایطی، كار را برای شركت در فعالیت‌های فیزیكی به منظور كاهش وزن بسیار سخت می‌كند و اغلب بیماران چاق به علت احساس شرمساری از ورزش‌های دسته جمعی یا ورزش‌هایی مثل شنا امتناع می‌كنند؛ در نتیجه این بیماران در یك چرخه معیوب گرفتار می‌شوند: چاقی منجر به انزوای اجتماعی، احساس افسردگی و كاهش فعالیت می‌شود و این موارد نیز منجر به چاقی بیشتر می‌شوند.

علل روانی ـ اجتماعی چاقی

چاقی علل مختلف جسمی، روانی و اجتماعی دارد و اگر بخواهیم علت چاقی یك فرد را پیدا كنیم باید داستان زندگی او را بدانیم.

از علل جسمی و ژنتیكی كه بگذریم، چاقی علل روانی ـ اجتماعی زیادی دارد. خوردن در فرهنگ ما از اهمیت زیادی برخوردار است. اكثر مردم اشتهای خوب را نشانه سلامت و كاهش اشتها را بسیار نگران‌كننده می‌دانند. اغلب والدین حساسیت زیادی به تغذیه و وزن كودكانشان دارند و وقت و انرژی زیادی صرف این می‌شود كه كودك دلبندشان چه خورده و چقدر وزن گرفته و جالب آن‌كه كودكان چاق مایه افتخار خانواده و نشانه توانمندی والدین در فرزندپروری و كودكان لاغر باعث نگرانی و شرمساری والدین و احساس گناه در آنها می‌شوند! متاسفانه بازخوردهای جامعه به ادامه این‌گونه تفكرات دامن می‌زند و بدون شك چنین تفكراتی منجر به نهادینه شدن اشتغال ذهنی با غذا از سنین پایین می‌شود. به علاوه بسیاری از عادات غذایی از طریق یادگیری منتقل می‌شود؛ به عنوان مثال اصرار والدین به این‌كه كودك تمام غذای بشقاب خود را بخورد باعث می‌شود در بزرگسالی نیز به این روند ادامه دهد. صرف‌نظر از اهمیت خودداری از اسراف باید بدانیم سلامت موهبتی است الهی كه نباید با پرخوری به آن آسیب بزنیم؛ بنابراین اگرچه بهتر است غذا به اندازه در بشقاب كشیده شود، ولی اگر مقداری غذا در ظرف باقی مانده بود و سیر شدیم، درست نیست كه با ادامه خوردن، سلامت خود را مورد تهدید قرار دهیم.

افسردگی یكی از علل مهم چاقی است‌كه ‌از طریق افزایش میل به خوردن كاهش انرژی، كاهش فعالیت 
و اثر بر هورمون‌ها می‌تواند به چاقی منجر شود

عادت غلط دیگری كه از كودكی یاد می‌گیریم، آرام شدن با خوردن است؛ اغلب والدین برای آرام كردن كودكانی كه گریه می‌كنند یا بهانه می‌گیرند از خوراكی‌ها بخصوص خوراكی‌های شیرین استفاده می‌كنند؛ در نتیجه برخی از این كودكان در بزرگسالی همچنان از خوردن به عنوان راهكار مقابله با مشكلات و مدارا با احساسات استفاده می‌كنند. این افراد در موقع احساساتی مثل خشم، غم، اضطراب یا خستگی به خوردن پناه می‌آورند و همین امر به چاقی می‌انجامد.

از طرفی روش‌های غلط زندگی مدرن، امروزه گریبانگیر اكثر افراد جامعه شده است. استفاده زیاد از تكنولوژی و افزایش دسترسی به غذاهای چرب مثل فست فود نه تنها به چاقی بلكه به افزایش شیوع بیماری‌های قلبی و عروقی و دیابت منجر شده است. علاوه بر این مسائل، بسیاری از اختلالات روانپزشكی نیز سبب چاقی می‌شود؛ مثلا اختلالاتی به نام اختلالات خوردن وجود دارد كه فرد را مستعد چاقی می‌كند. یكی از این اختلالات، اختلال پرخوری است كه در آن بیمار بدون این‌كه احساس گرسنگی كند، مقدار زیادی غذا را در مدت كم مصرف می‌كند و آنقدر به مصرف ادامه می‌دهد تا احساس سنگینی و ناراحتی او را از مصرف باز ‌دارد. اغلب این بیماران پس از پرخوری دچار احساس گناه و شرمساری و حتی نفرت از خود می‌شوند. گاهی این دوره‌های پرخوری به علت احساس خجالت از دیگران در تنهایی انجام می‌گیرد.

برخی از بیماران مبتلا به اختلالات خوردن پس از دوره‌های پرخوری اقدام به پاكسازی می‌كنند. از شایع‌ترین روش‌های پاكسازی ایجاد استفراغ عمدی و مصرف مسهل است كه هر دوی این روش‌ها نه تنها برای سلامت بسیار خطرناكند، بلكه چون فقط میزان اندكی از غذای مصرف شده را بازمی‌گردانند از افزایش وزن نیز جلوگیری نمی‌كنند. تشخیص بموقع و درمان این‌گونه اختلالات قبل و بعد از درمان چاقی اهمیت بسزایی دارد، چرا كه در صورت درمان نشدن، احتمال افزایش وزن مجدد بسیار زیاد است.

افسردگی نیز یكی از علل مهم چاقی است. درست است كه اكثر افراد چاق به عللی مثل وجود تبعیض، كاهش اعتماد به نفس، نارضایتی از تصویر بدن یا افت سلامت جسمی دچار انزوای اجتماعی و كاهش كیفیت زندگی و در نتیجه احساس افسردگی می‌شوند ولی همه افسردگی‌ها ناشی از چاقی نیست و گاهی حتی بلعكس است. افسردگی از طریق افزایش میل به خوردن، كاهش انرژی و كاهش فعالیت و اثر بر هورمون‌ها می‌تواند به چاقی منجر شود و این افسردگی با كاهش وزن برطرف نمی‌شود، بلكه نیاز به درمان‌های دارویی و غیردارویی تحت‌نظر روانپزشك دارد. علت افسردگی بیشتر مراجعان چاق مجموعه‌ای از علل زیستی و روانی است و مداخله درمانی ضروری است.

گرچه برخی دارو‌های روانپزشكی به چاقی می‌انجامند، اما برخی از این دارو‌ها بر وزن اثری ندارند یا حتی سبب كاهش وزن می‌شوند. از این دسته دارو‌ها می‌توان به بسیاری از دارو‌های ضدافسردگی و ضداضطراب اشاره كرد. دارو‌های ضد افسردگی اثر كاهش وزن خود را به طرق مختلف مثل تاثیر بر متابولیسم بدن، كاهش اشتها و درمان افسردگی و در نتیجه افزایش فعالیت بدنی ایجاد می‌كنند. بسیاری از بیماران نگران رخوت و خواب آلودگی ناشی از دارو‌ها هستند. در صورتی كه بعضی از دارو‌های روانپزشكی نه‌تنها اثری بر خواب ندارند، بلكه باعث كاهش خواب شده و باید صبح‌ها مصرف شوند.

برخی از بیماران نیز بشدت از وابستگی و اعتیاد به دارو می‌ترسند. برای اطلاع این دسته از بیماران باید گفت تنها گروه اندكی از دارو‌های روانپزشكی كه بیشتر شامل بنزودیازپین‌ها (اكسازپام، لورازپام، دیازپام، آلپرازولام، كلونازپام و...) هستند می‌توانند منجر به وابستگی شوند و سایر دارو‌های روانپزشكی مثل دارو‌های ضدافسردگی، ضداضطراب یا تنظیم‌كننده‌های خلق، اعتیادآور نیستند. جالب آن‌كه بسیاری از بیمارانی كه به خاطر ترس از اعتیاد به دارو، از مصرف دارو‌های ضدافسردگی امتناع می‌كنند سرخود و بدون تجویز پزشك و با خیال راحت بنزودیازپین‌ها را مصرف می‌كنند!

تغییر روش زندگی، ورزش، عادات غذایی صحیح و راهكار‌های مقابله‌ای كارآمد، كمك چشمگیری به كاهش وزن می‌كند. بدون شك در پیمودن این مسیر حمایت‌های خانواده و متخصصان تغذیه، پزشكی ورزشی و روانپزشكان می‌تواند به نحو چشمگیری مثمر ثمر باشد.




دكتر عاطفه قنبری‌جلفایی روانپزشك و استادیار دانشگاه علوم پزشكی تهران

Sib- Jamejam

مجـــــله میهــــــن





طبقه بندی: تغذیه،  تناسب اندام، 
برچسب ها: علت چاقی، چاقی،
ارسال توسط سردبیر
آرشیو مطالب
نظر سنجی
مجله میهن را چگونه ارزیابی می كنید؟





528 رای
صفحات مجله
پیوند های روزانه
پربازدید ترین ها
خبرنامه مجله

لطفا آدرس ایمیل خود را وارد کنید

Delivered by FeedBurner

محصولات مجله